آفلاتوکسیکوزیس در طیور

 

B36Fig37.2_JR

مقدمه : آفلاتوکسین ها (AF) سموم قارچی طبیعی هستند که از گونه های قارچ آسپرژیلوس منشأ می گیرد وبه دلیل ایجاد زیان های اقتصادی جدی و مشکلات سلامتی یک نگرانی عمده در پرورش دام و طیور و بهداشت عمومی به شمار می­روند. آفلا توکسین ها در طیف وسیعی از مواد غذایی نظیر خوراک دام و طیور، شیر، آرد گندم، آرد سویا، کشمش، پنیر، ماست، سوسیس های تخمیری، گوشت های عمل آوری شده و … مشاهده شده است.

در صورت کپک زدگی خوراک دام و تولید آفلاتوکسین B۱ در آن ، مشتق هیدروکسی آن یعنی آفلاتوکسین M۱ در شیر مشاهده می شود که همانند آفلاتوکسین B۱ اثرات هپاتوتوکسینی و سرطان زایی دارد .

آلودگی AF از طریق نامرغوب کردن مواد مغذی و یا مشکلاتی از قبیل اختلالات باروری، کیفیت غذا و بهره وری حیوانات را کاهش می یابد. آفلاتوکسیکوزیس همچنین در طیور باعث بیحالی، بی اشتهایی به همراه کاهش رشد، کاهش تولید تخم مرغ و افزایش مرگ و میر را به دنبال دارد. علاوه بر این، کم خونی، کاهش عملکرد سیستم ایمنی، مسمومیت کبدی و خونریزی نیز با همراه است. سمیت AF به طور گسترده ای با تعیین اثرات تراتوژنیک، سرطان زایی، جهش زایی واثرات مهاری رشد آنها در طیور بررسی می­گردد. جلوگیری از رشد کپک و آلودگی AF در خوراک انسان و دام بسیار مهم است اما زمانی که از آلودگی نمی توان جلوگیری کرد، ضد عفونی AF قبل از استفاده از این مواد خوراکی مورد نیاز است. هدف تولیدکنندگان، محققان و دولت توسعه مدیریتهای موثر پیشگیرانه و فن آوری موثر در جهت به حداقل رساندن اثرات سمی آفلاتوکسین­ها می­باشد. روش های عملی و مقرون به صرفه سم زدایی خوراک آلوده به آفلاتوکسیناز اهداف بزرگ به شمار می­رود.. علاوه بر مدیریت پیشگیرانه، روش های از جمله درمان بیولوژیکی فیزیکی، شیمیایی در سم زداییAF در  دام آلوده مورد استفاده قرار می­گیرد. یک راه­حل جهت رفع این مشکل استفاده از جاذب غیر مغذی و بی اثر در رژیم غذایی جهت اتصال با AF می­باشد که نتیجه آن کاهش جذب AF از دستگاه گوارش می­باشد. از اوایل دهه ۱۹۹۰، آزمایش با جاذب مانند زئولیت و آلومینوسیلیکات موفقیت آمیز بوده اند، اما گنجاندن مقادیر بالا و امکان تداخل با مواد مغذی خوراک از علل نگرانی استفاده از این مواد می­باشد.

راه حل های ممکن

در برخی از مطالعات نشان می دهد که بهترین روش برای ضدعفونی، تخریب بیولوژیکی مانند استفاده از مخمر و ترکیبات مخمری می­باشد که می تواند اثرات سمی آفلاتوکسین­ها را بدون استفاده از مواد شیمیایی مضر و خسارت قابل ملاحظه در ارزش غذایی خوراک از بین ببرد. سم­زدایی موفق باید مقرون به صرفه و قادر به از بین بردن تمام آثار سم بدون ایجاد باقی مانده های مضر و بدون آسیب رساندن به کیفیت تغذیه ای باشد. در کشور ما نیز همانند سایر کشورهای جهان تحقیقات وسیعی در این زمینه انجام گرفته است که در زیر به برخی از این موارد و نتایج آن اشاره می ­گردد.

۱-اضافه کردن آمونیاک به خوراک آلوده به آفلاتوکسین در جیره گله گوشتی بهبود قابل توجهی در عملکرد و هماتولوژی گله مورد مطالعه به دنبال داشته است(Safamehr et al.(۲۰۰۴).

۲-اضافه کردن مکمل کلینوپتیلولیت(۲%) در جیره طیور گوشتی آلوده به سم آفلاتوکسین، بهبود قابل توجهی را در مقابل اثرات سمی آفلاتوکسین از نظر عملکردی، بیوشیمیایی و هیستوپاتولوژی کبد به همراه داشته است(Safamehr(2008)).

۳-زئولیت طبیعی (۰٫۷۵%) و ساکارومایسز سرویسیه (۰٫۵%) در آلودگی آفلاتوکسین گله گوشتی نشان داده است که اضافه کردن زئولیت (۰٫۷۵%) هیچ یک از اثرات جانبی را کاهش نداده است در حالی که مکمل ساکارومایسز با شیب ملایم اثرات بهتری را از نظر عملکردی و بیوشیمیایی به جا گذاشته است(Modirsanei et al.(۲۰۰۴)).

۴- اضافه کردن عصاره تورموریک(ethanolic turmeric extract) به میزان ۰٫۰۵% در جیره طیور گوشتی آلوده به آفلاتوکسین نشان داده است که این عصاره اثرات محافظتی را از نظر عملکردی در مقابل آثار منفی آفلاتوکسین در جوجه­ های گوشتی در برداشته است(Rangsaz and Ahangaran(2011)).

۵- استفاده همزمان بنتونیت سدیم(۰٫۵%)، ساکارومایسز سرویسیه(۰٫۲%)، آلومینیوسیلیکات سدیم هیدراته(۰٫۵%)، آمونیاک(۰٫۵%(۰٫۵%)، فورمایسین(۰٫۱%) و توکسیبان(۰٫۱%) در جیره طیور گوشتی آلوده به آفلاتوکسین (۱۲۵ppb) اثرات مفید قابل ملاحظه­ای را از نظر عملکردی و بیوشیمیایی بر ضد آفلاتوکسین B۱ را در این طیور داشته است. در این مطالعه فورمایسین موثرترین افزودنی در این رابطه تشخیص داده شده است(Abousadi et al.(۲۰۰۷)).

۶-اضافه کردن مخمر گلوکومانان(۱%و۰٫۵%) در جیره طیور گوشتی آلوده به آفلاتوکسین به صورت معنی­داری اثرات منفی آفلاتوکسین را از نظر عملکردی کاهش داده است. همچنین در این مطالعه گلوکومانان ۱% موثرتر برآورد شده است(Kamalzade et al.(۲۰۰۹)).

۷- اضافه کردن مکمل بنتونیت سدیم(۰٫۵% و ۱%) در جیره طیور گوشتی آلوده به آفلاتوکسین اثرات عملکردی و بیوشیمیایی قابل ملاحظه­ای را در برابر آلودگی در بر داشته است(Kermanshahi et al.(۲۰۰۹)).

۸- اضافه کردن گلوکومانان(Esterified glocomannan) به میزان ۰٫۱%، بنتونیت سدیم(۰٫۵%) و اسید هیومیک (%۱و۰٫۲%) در جیره غذایی طیور گوشتی که آلوده به آفلاتوکسین بوده است اثرات منفی آفلاتوکسین را روی تیتر آنتی­بادی­ بیماری نیوکاسل بهبود بخشید. اما در این میان اثر اسید هیومیک در کاهش دادن اثرات منفی آفلاتوکسین روی ایمن همورال ضد نیوکاسل، موثرتر بوده است(Ghahari et al.(۲۰۰۹)).

۹- اضافه کردن اسپیرولینا(spirulina platensis) به میزان ۰٫۱%، بنتونیت(۱%-۰٫۷۵% و۰٫۵%) و گلوکومانان(۰٫۲%) در جیره طیور گوشتی و مادر که به آفلاتوکسین آلوده بوده نشان داده است که در بین این بایندرها گلوکومانان محافظت بهتری را در مقابل اثرات سمی آفلاتوکسین از نظر بیوشیمیایی، پارامترهای ایمونولوژی، باروری و هچ دربرداشته است (Manafi(2011;2012).

۱۰- اضافه کردن مخمر گلوکومانان(۰٫۰۵% و۰٫۱%) و بنتونیت سدیم(۱٫۵% و ۳%) در جیره طیور گوشتی آلوده به آفلاتوکسین که به صورت منفرد و ترکیبی با هم استفاده شده است نشان داده که مخمر گلوکومانان ۱% در جیره آلوده به آفلاتوکسین در کاهش دادن اثرات منفی سم روی عملکرد و و ایمنی همورال ضد نیوکاسل موثرتر بوده است(Moghadam and Azizpour(2011)).

۱۱-اضافه کردن نانوزئولیت(۰٫۲۵% و ۱%) در جیره طیور گوشتی آلوده به آفلاتوکسین به صورت قابل ملاحظه­ای اثرات سمی آفلاتوکسین را از نظر عملکردی و بیوشیمیایی کاهش داده است(Shabani et al.(۲۰۱۰)).

۱۲-افزودن مکمل مخمر(۰٫۵%)، زئولیت(۱٫۵%) و ذغال چوب فعال(۱٫۵%) به تنهایی یا به صورت ترکیبی با هم در جیره طیور گوشتی که آلوده به آفلاتوکسین است نشان داده است که مخلوط این جاذب­ها در کاهش دادن اثرات سمی آفلاتوکسین روی رشد گله گوشتی موثرتر بوده است(Khadem et al.(۲۰۱۲)).

۱۳- اضافه کردن خاک سیلیسی (۳۰ppm) در جیره طیور گوشتی آلوده به آفلاتوکسین اثرات نامطلوب آفلاتوکسین را از نظر عملکری و بیوشیمیایی کاهش داده است(Modirsani et al.(۲۰۰۸)).

نویسنده: دکتر زینب مرادی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *